Шеърни қандай тез ёдлаш мумкин?

0
1230
марта кўрилган.

Адабиёт фанидан тез-тез шеър ёдлаш вазифаси берилади. Хўш, шеърларни осон ёдлайсизми? Шеърни эслаб қолиш ва ифодали қилиб айтиб бериш ҳамма учун ҳам осон эмас. Хотира қуввати ҳар хил. Аммо, бу муаммонинг ечими бор. Қуйидаги усуллар бир қарашда қийин, кўп билим талаб қиладигандек кўриниши мумкин. Лекин уларга амал қилиб, босқичма-босқич маҳоратингизни ошириб борсангиз, вақт ўтиши билан ҳар қандай шеърни тез ва яхшироқ ёдлаб ола бошлайсиз.


 

  • Уй вазифасини шеър ёдлашдан бошланг. Аввал шеърни ичингизда ўқиб, танишиб чиқинг. Мумтоз ёки драмматик шеърларни ёдлаётганда, эскирган сўзлар, номлар, ўзгаришларга дуч келишингиз мумкин. Уларнинг маъносини топиб, пухта ўрганиб чиқинг. Воқеа-ҳодисалар тасвирланган шеърни (достон, баллада ёки воқеабанд шеърларни) ёдлаётган бўлсангиз, ундаги жараён кетма-кетлигини эслаб қолинг.
  •  Шеърни бир неча марта овоз чиқариб ўқинг. Бу ўзлаштиришни енгиллаштиради.
  •  Энди шеърни айтиб беришга ҳаракат қилинг. Эслай олмаган жойларингизни китобга қараб билиб олинг.
  •  Шеърни қоғозга кўчириб ёзинг ва қисмларга бўлиб чиқинг. Ҳар бир байтни қалам билан ажратиб олинг.
  •  Сўзларни ифодали ўқишга ҳаракат қилинг. Секин айтиш талаб қилинган жойларини паст, жўшқин жойларини эса баланд овозда айтинг.
  •  Биринчи мисрани баланд овозда ўқинг, сўнгра саҳифага қарамасдан уни 5-7 марта такрорланг. Кейинги қаторларни ҳам худди шу тартибда ёдланг.
  •  Баланд овозда ифодали қилиб ўқинг. Шунда шеър қаторлари ўз-ўзидан ёдингизда қолаётганини сезасиз.
  •  Ҳар бир сатрнинг бош сўзини қоғозга ёзиб олинг. Шунга қараб шеърни тўлиқ айтиб беришга уриниб кўринг.
  •  Шеър қаторлари хотирангизга ўрнашиб боргани сари, матнга қарамасдан айтишга ҳаракат қилинг.
  •  Ёд олган шеърни ухлашдан олдин ва уйғонганингиздан сўнг ҳам такрорланг. Шунда у хотирангизга чуқурроқ ўрнашади.

 

Юқоридаги усуллар орқали ўзлаштириш кўпроқ сабр-тоқат талаб қилишини ҳам эслатиб ўтиш керак. Агар шеърни ўзлаштириш давомида яхши эсда қолмаётгани ёки тушунарсиз туюлаётгани туфайли асабийлашсангиз, яхши натижага эришолмайсиз. Бундай пайтда машқни беш дақиқага тўхтатиб, мияга дам бериш тавсия этилади. Ўқиётган шеърингиз ўзингизга ёқиши ҳам керак. Бунинг учун эса унинг гўзаллигини, сўз ўйинлари ва ташбеҳларини ҳис қилиш зарур. Демак, адабиётдан билимингизни ҳам кўпайтириш талаб этилади. Керакли кўникма шаклланса, ўз-ўзидан кўп шеър ёдлайсиз. Кўп шеър билиш эса нутқ равон ва таъсирли бўлишига, сўз бойлиги ортишига хизмат қилади.

 

Миржалол МАДВАЛИЕВ тайёрлади.

 

“Гулхан” журналининг 2018 йил 5-сонида чоп этилган.

МУЛОҲАЗА БИЛДИРИШ

Мулоҳаза киритилмади!
Исми шарифингизни киритинг.