Бош саҳифа Калит сўзлар Комила Усмонова

Калит сўз: Комила Усмонова

Маҳмуд Кошғарий

(XI аср) XI асрга келиб туркий халқлар маданияти, адабиёти ва санъати ривожланишининг янги палласи бошланади. Бу даврда Қорахонийлар давлати амалда анча мустаҳкамланиб олган, Бухоро, Самарқанд,...

Нидо

Нидо бошқа шеърий санъатлардан бевосита инсон қалбидаги ҳис ва ҳаяжонларни очиқ ва кучли тасвирлаб бера олиш имконияти билан ажралиб туради. Инсоннинг ички туйғулари пўртана...

Тарди акс

Тарди акс ҳам сўз такрорига бағишланган лафзий санъатлардан ҳисобланади. Шунинг учун ҳам сўзлар такрорига таянган бошқа санъатларга – тасдир, тасбе, иштиқоққа яқин туради. Бу...

Тасбе

Тасдирда биринчи мисранинг дастлабки сўзи (ёки сўзлари) иккинчи мисра охирида такрорланса, тасбеда биринчи мисра охиридаги сўз кейинги мисра бошида такрорланади. Тасбенинг асосий хусусияти шундаки, у...

Тасдир

Тасдир – бадиий санъатнинг энг кўп тарқалган, сўзлар такрорига асосланган тури. Бу санъатнинг моҳияти шундай: байтни бошлаган сўз, унинг охирида ҳам такрорланади. Байтнинг биринчи...

Таносиб

Аслида, кўплаб бадиий санъатлар сўзларнинг шеъриятдаги маънавий алоқадорлигига таянади. Шоирнинг мантиқан бир-бирига боғлиқ ва бир-бирини тақозо этадиган сўзлардан фойдаланиши таносиб дейилади. Масалан, бир байтда...

Таъдид

Таъдид тўғрисидаги маълумотларни классик поетика ҳақидаги манбаларнинг кўпларида учратиш мумкин. Бу маълумотларда у турли номлар билан юритилган. Масалан, сиёқат-ул аъдод (“Арузи Ҳумоюн”, “Бадоеъ ус-саноеъ”,...

Тажнис

Тажнисни “жинос” ҳам дейишади. “Тажнис” нинг маъноси “бирор нарса билан ўхшаш бўлмоқ”дир. Жинос эса “ҳамжинс” деган маънони билдиради. Атама сифатида у талаффуз ва шаклда...

Ҳусни таълил

Ҳусни таълил фикрни асослаш санъатидир. Аммо бу асослаш реал, ҳаётий бўлмасдан фақат шоирона асослаш бўлади.   Қуёш ойдек юзунгнинг хижлатидин Қочиб, тўртинчи кўк узра чиқибдур.   Лутфий бу ўринда...

Тажоҳил ул-ориф

Бу санъат моҳиятини билиб билмасликка олиш ташкил этади. Адиб ўзи билган нарсани яна бошқалардан сўраб тургандек бўлади. Атойининг:   Менгиз ё равзаи ризвонмудур бу? Оғиз ё ғунчаи хандонмидур...

Талмеҳ

Талмеҳ арабча сўз бўлиб, маъноси “чақмоқ чақилиши”, “бир назар ташлаш” демакдир. Бадиий санъат сифатида у тарихий ва афсонавий воқеа, масал, шахс, машҳур асар ва...

Тазод

Тазод санъати нарса-ҳодисаларни зидлаш орқали ҳосил қилинади. Атойи шеърида ёрнинг қоп-қора сочини лайлат ул-қадрга, оппоқ юзини эса субҳи содиққа ўхшатади. Бир-бирини инкор этувчи икки тушунча...

Истиора

Истиора арабча сўз бўлиб, “қарз олиш” маъносида келади. Истиора икки нарса ўртасидаги ўхшашликка асосланади. Ташбеҳдан фарқли равишда, ўхшатиш воситаси ва ўхшатиш сабаби қўлланмайди.   Таманно қилғали...

Ташбеҳ (ўхшатиш)

Ташбеҳ ҳозирги адабиётшуносликда ўхшатиш деб юрити­лади. У шундай санъатки, унда сўзларда ифодаланган икки ёки ундан ортиқ нарса ва ҳодиса, хусусиятлар ўртасида мавжуд бўлган ўхшашлик,...

Турди Фароғийнинг “Ёд мандин ким берур…” мухаммаси ҳақида

Ёд мандин ким берур: яхши замонлар кўрдиман, Ринд сархайли-ю хуш айши дамо-дам сурдиман, Ҳалқайи ушшоқда базм-у мажолис қурдиман, Мушти хокам давр-у давронлар(ни лекин) кўрдиман, Хуш димоғ этган майи...

“Турдиман…”

Қатраям ночиз, аммо зоти қулзум Турдиман, Келтуран амвожға баҳри талотум Турдиман.   Қирқ, Юз, Минг ақраболар этдилар мандин нуфур, Не бало, бахти қаро-ю толийи шум Турдиман.   Риштадек минг печ-у...

“Тор кўнгуллук беклар…”

Тор кўнгуллук беклар, ман-ман деманг, кенглик қилинг, Тўқсон икки бовли ўзбак юртидур, тенглик қилинг.   Бирни Қипчоқ-у Хитой-у, бирни Юз, Найман деманг, Қирқ-у Юз, Минг...

Турди Фароғий

(XVII аср ўрталари–1699/1700)   Турди Фароғийнинг ҳаёти ва ижоди ҳақидаги маълумотлар, асосан, ўз асарларидир. У Бухорода таваллуд топган. Унинг туғилган йили ҳақидаги аниқ маълумотлар сақланмаган, бироқ...

“Бобурнома” ҳақида

“Бобурнома” – адабий ва тарихий аҳамиятга молик асар. Унда ўз давридаги кўплаб кишиларнинг турли вазиятлардаги кечинмалари, Осиёнинг кўплаб тоғлари, дарёлари, ўрмон ва чўллари, иқлими,...

Машҳур кишилар Бобур ҳақида

“Тарихи Рашидий”дан: “У турли гўзал фазилатлар, мақтовга лойиқ сифатларга эга подшоҳ эди. Барча сифатлари ичида шижоат ва мурувватпешалиги устун келар эди”. Ҳасанхўжа Нисорий: “Чиғатой султонларининг...

Хато ҳақида хабар

Муҳаррирга жўнатиладиган матн: