Bosh sahifa Kalit soʻzlar Abdulla Qodiriy

Kalit soʻz: Abdulla Qodiriy

Abdulla Qodiriy (1894–1938)

XX asr oʻzbek milliy adabiyotining yirik namoyandalaridan biri, buyuk romannavis Abdulla Qodiriy 1894 yil 10 aprelda Toshkent shahridagi Eshonguzar mahallasida tugʻilgan. Tarjimai holidagi quyidagi soʻzlar...

Soʻz aytmoq sanʼati

XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asrning boshlarida odamlar ijtimoiy-madaniy hayotini oʻzgartirish, yangicha yashash, yangicha fikrlash gʻoyalarini targʻib qilish avj olgan bu gʻoyalar targʻibotchilari...

Sopol quvur

Oʻn bir-oʻn ikki yoshli choqlarim, bogʻimiz juda obod, ayniqsa, shiyponimiz qarshisidagi katta gulzorimiz yashnagan vaqt edi. Bir kun dadam bozordan ancha yuk koʻtarib keldilar-da,...

Mayda hikoyalar yozganda soʻzni qanday tejash kerak?

Mayda hikoyalar ustasi Chexov soʻz toʻgʻrisiga kelganda haddan tashqari xasis, ortiqcha soʻzlar sarf qilish u yoqda tursin, kerakliklaridan ham mumkin qadar yulishga harakat qiladi....

Qogʻozdan yasalgan gul

1930 yil boʻlsa kerak, oʻrtancha togʻam uylandi. Togʻam savodsiz, hunarsiz, mehnatnigina biluvchi yigit edi. Shu boisdan monand kelin topish xiyla qiyin koʻchib, Xonim bibim...

Millatni uygʻotuvchi nido

Abdulla Qodiriy tavalludining 125 yilligiga   Nima uchun har bir oʻzbek xonadoniga “Oʻtkan kunlar” kirib borishi va oʻqilishi shart? Badiiy asar inson bekorchilikda shunchaki vaqt oʻtkazish uchun...

Ijod va tarjimai hol talqini

Abdulla Qodiriy tavalludining 125 yilligi Har bir ulkan ijodkor oʻzicha bir olam. Ular biri ikkinchisini takrorlamaydi, biri boshqasidan farqlanadi. Bunday adiblarning tarjimai holini asarlaridan, asarlarini...

“Oʻtkan kunlar”: roman va film

Fikrimcha, badiiy asar asosida film yaratilar ekan, maʼlum oʻzgarishlar boʻlishi tabiiy. Asar har qancha qiziq yoki mashhur boʻlmasin, yaratilayotgan filmda rejissyor oʻz “imzo”si boʻlishini...

Abdulla Qodiriy kashfiyoti

Yigirmanchi yuz yillikdagi tariximizda, afsuski, qonli sahifalar ham ozmuncha emas. Oʻsha tahlikali asrda ommaviy qatagʻonning ikki mudhish  toʻlqini ne-ne taraqqiyparvar ziyolilarimizni oʻz domiga tortmadi,...

Uloqda

I Kecha dadamdan soʻrab qoʻyganim uchun bugun akam ham “kerak emas, borma” degan jekirishini qilmadi. Choyni naridan-beri ichib, otxonaga yugurdim. Dadam bilan oyim:  – Oyogʻing olti, qoʻling...

“Oʻtgan kunlar” qoʻlyozmasi nima uchun yoqib yuborilgan?

Abdulla Qodiriy – oʻzbek mumtoz romanchiligiga asos solgan atoqli yozuvchi. Uning ayniqsa, “Oʻtkan kunlar”, “Mehrobdan chayon” asarlari bir qancha tillarga tarjima qilingan. Xususan, oʻtgan asrning...

Men bilan ulgʻaygan asar

Kitob insonni ulgʻaytiradi deganlari rost ekan. Qancha koʻp kitob oʻqisang, hayotga boʻlgan qiziqishing, dunyoqarashing, oʻzingga boʻlgan ishonching ortaverarkan. Abdulla Qodiriyning «Oʻtkan kunlar» romanini oʻqib, nazorat...

“Oqchasi yoʻqni etdi hayron toʻy…”

Yoxud jadidlarni jiddiy tashvishlantirgan masala   “Qirq kechayu qirq kunduz toʻy-tomosha qilib, murod-maqsadiga yetibdi...” Oʻzbek xalq ertaklari, dostonlaridagi baxtli yakun shunday gap bilan nihoyasiga yetadi. Bunday...

Romanda soʻzboshi va soʻngsoʻz

Oʻzbek adabiyotshunosligida Abdulla Qodiriy ijodi bilan bogʻliq juda koʻp ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Yozuvchi romanlarining oʻziga xos ichki qurilishi, murakkab tizimga asoslangan yaxlitligi tuganmas...

Qodiriyshunoslik qirralari

Adabiyot deb atalmish buyuk tafakkur ummoniga qoʻshilgan har tomchining qadri oʻz vaqtida anglanmasligi tabiiy. Faqat uning nechogʻliq qimmatga ega ekanligini kuzatib turganlar yoki his...

Zamon va makon musavviri

Abdulla Qodiriy ijodi oʻzbek adabiyoti tarixida alohida oʻrin tutadi. Bu ulugʻ adib asarlarisiz oʻzbek adabiyotini tasavvur qilib boʻlmaydi. Abdulla Qodiriy “Oʻtkan kunlar” asari bilan...

Abdulla Qodiriy qomusi: muammo va yechimlar

Abdulla Qodiriyning adabiy-tanqidiy va estetik qarashlari aks etgan maqolalari adib ijodiy merosining talaygina qismini tashkil etadi. Yozuvchi oʻzbek adabiyotiga yangi roman janrini olib kirishi...

Xolid Said hayoti va faoliyati: “Oʻtgan kunlar” ozar tilida

Oʻzbek adabiyotshunosligida Xolid Said Xoʻjayev haqida ustoz N. Karimovning “Abdulla Qodiriy va Xolid Said” maqolasi bu sohadagi ilk maqolalardan boʻldi. Maqolada olim Abdulla Qodiriyning...

Abdulla Qodiriyning Qozon safari

Xalqlar va adabiyotlar oʻrtasida doʻstlik aloqalarining oʻrnatilishi va kamol topishida yozuv madaniyati, xususan arab yozuvi yaqin-yaqingacha gʻoyat katta rol oʻynab kelgan. Bu yozuvning asosan...

Sheʼriyatimizda Qodiriy anʼanalari

Abdulla Qodiriy va Erkin Vohidov   E. Vohidov ijodining A. Qodiriy merosiga aloqadorligi bir qarashda koʻzga yaqqol tashlanmasligi mumkin, lekin sinchiklab koʻzdan kechirilganda ustoz-shogird maʼnosidagi ijodiy...

Abdulla Qodiriy haqida

Ulkan isteʼdod egasi Abdulla Qodiriy 1894 yili 10 aprelda Toshkentda bogʻbon oilasida tugʻiladi. U dastlab musulmon maktabida, keyin rus-tuzem maktabi hamda Abulqosim shayx madrasasida...

Xato haqida xabar

Muharrirga joʻnatiladigan matn: