Nomlarning nomunosib tarjimasi

Tarjima ilmi va amaliyotida oʻgirish qiyin boʻlgan soʻzlar bir talay. Ularning asosiylari milliy oʻziga xos soʻzlar boʻlib, xalqaro terminda realiyalar deyiladi. Realiyalar deganda maʼlum...

Tilim, onamning tili!..

Baʼzida til kambagʻallashib boryapti, degan gap quloqqa chalinib qoladi. Shunday paytlarda, nahotki, butun bir xalqni xalq, millatni millat qilib turgan ona tilimiz kambagʻallashayotgan boʻlsa,...

Oʻzbekchasini unutganlar uchun mitti lugʻat

Soʻzlashuv tilida juda koʻp oʻzbekcha yoki oʻzbekchalashgan soʻzlarning oʻrnini yot soʻzlar egallab olgan. Aslida, bu soʻzlarning soddaroq, qisqaroq, tushunarliroq oʻzbekcha shakli bor. Lekin negadir...

Uch daryodan suv ichgan dengiz

Ona tilimni muazzam va ulugʻ desam, eʼzozlab boshga koʻtarsam, buning boisi oʻzimniki boʻlgani, jonimga yaqinligi uchun emas. Shunga ishonganim, iymon keltirganim uchun, mening ham...

Soʻzlar bilan soʻzlashuv

“MUJMAL” ASLI MUJMALMI? “Mujmal” soʻzini hozirgi paytda lanj, mavhum, na u yoqlik, na bu yoqlik, tushunarsiz, tayinsiz degan maʼnolarda ishlatamiz. Lanj, kesib gapirmaydigan, ezma kishilarga...

Koshgʻariydan qoʻl telefonigacha

Tarix sahnasida oʻzbek tili ne-ne mashaqqatlar bilan omon qoldi. Axir, til millatning ruhi, til oʻlsa, millat ham tamom boʻladi. Bunga misollar kammi? Sibir xalqlarini...

Til bilan nutqni farqlash lozim

Til soʻzlashish vositasi, yaʼni nutq sifatida namoyon boʻlgandagina maʼlum vazifani bajaradi. Nutq til materiali, unsurlaridan tuziladi va nutqiy faoliyat natijasida yuzaga chiqadi. Demak, til...

“Tezkor gol” qanaqa gol?..

Hazrat Navoiyning “Tilga ixtiyorsiz, elga eʼtiborsiz” hikmatini hammamiz bilamiz. Bu hikmat bogʻchalarda, maktab, kollej, hatto idoralarda ham katta harflar bilan yozib qoʻyilgan. Biroq kundalik...

Dasturxon

Dast – qoʻl ekanini bilamiz. Lekin bu forsiy soʻzning boshqa koʻp maʼnolaridan hammamiz ham xabardor emasmiz. Oʻzimiz oʻng qoʻl, chap qoʻl, qoʻli baland, qoʻlbola,...

Xotin tili

Ustoz Abdulla Qahhorning olima va tarjimon, mumtoz sheʼriyatning hassos bilimdoni Qibriyo Qahhorova bilan birga kechirgan hayoti, ijodiy hamkorligi oʻzi bir tarix. Bu mehmondoʻst xonadon...

Matnshunoslik: tajriba, intuitsiya va masʼuliyat

Umrimning qirq besh yili davomida muntazam matn tayyorlash, matn tahrir etish, matn tanqidi bilan shugʻullandim. Hayotim mazmunini mumtoz adabiyotimiz namunalari nashrining sahihligida bildim va...

Narxi navo va obu havo

Biz navo soʻzining birgina maʼnosini bilamiz. Hazrat Navoiyga taxallus boʻlgan kuy, qoʻshiq, ohangni tushunamiz. Darhaqiqat, navo aksar shu mazmunda keladi. Bir vaqtlar “Mushtum” jurnalining, narx-navoni...

Barkamol soddalik

Odatda shoirlar mahorat pillapoyalaridan yuksalib, avval soddalikdan murakkablikka, soʻng murakkablikdan yana soddalikka qarab boradilar. Lekin bu orqaga qaytish emas. Ikki soddalik oʻrtasida yer bilan...

Ilmi gʻayb

Bolaligimizda “musht ketdi” degan oʻyinimiz boʻlardi. Mahalla bolalari bir qatorga tizilib oʻtirardik. Yoshi kattaroq, donorogʻimiz boshlovchilik qilar, qatorda birinchi oʻtirgan bolaning qulogʻiga shivirlab bir...

Qoyil!

Biz gapni qoyil qilamiz, boshqalarga qoyil boʻlamiz, lekin qoyil oʻzi nima, maʼnosi qanday – surishtirmaymiz. Qoyil – soʻzlovchi degani. Bu soʻz aslida soʻzamol odamga...

Qatagʻon

Tilimizda qattiq soʻziga asos boʻlgan qat oʻzagi bor. Qatqaloq desak qat, qotgan loy desak qot boʻladi. Bu oʻzakning yana bir maʼnosi qavat. Qat-qat, qatlam,...

Soʻzlar bilan soʻzlashuv

“EL” VA “QOʻL” “El” soʻzining “xalq”, “odamlar”, “qabilalar ittifoqi”, “urugʻ-aymoq”, “tinchlik”, “murosa”, “doʻstlik”, “davlat”, “hokimiyat” kabi maʼnolari bor. Bu soʻzning tarixi, tub ildizi borasida ham...

Haftaning mashhur sahifalari

Xato haqida xabar

Muharrirga joʻnatiladigan matn: