Daqqiyunus nima?

Oʻzbek tili soʻzga boy. Xalq orasida qoʻllaniladigan baʼzi soʻzlar maʼnosini esa koʻp yoshlar tushunavermaydi. Jumladan, biror qadimgi narsaga taʼrif berilganda “Daqqiyunusdan qolgan” degan ibora...

Nomlarning nomunosib tarjimasi

Tarjima ilmi va amaliyotida oʻgirish qiyin boʻlgan soʻzlar bir talay. Ularning asosiylari milliy oʻziga xos soʻzlar boʻlib, xalqaro terminda realiyalar deyiladi. Realiyalar deganda maʼlum...

Imlo lugʻatining toʻgʻri va notoʻgʻrisi boʻlishi mumkinmi?

Tilga eʼtibor – elga eʼtibor. Ushbu haqiqatni buyuk ajdodlarimiz teran anglashgan. Muhammad Haydar mirzoning “Tarixi Rashidiy” asarida keltirilishicha, buyuk jahongir Amir Temur davlat hujjatlarining turkiy...

Soʻzlar bilan soʻzlashuv

“MUJMAL” ASLI MUJMALMI? “Mujmal” soʻzini hozirgi paytda lanj, mavhum, na u yoqlik, na bu yoqlik, tushunarsiz, tayinsiz degan maʼnolarda ishlatamiz. Lanj, kesib gapirmaydigan, ezma kishilarga...

Inson va odam

Baʼzi maʼnodosh soʻzlarning juda nozik maʼno farqlari bor. Birining oʻrnida boshqasini qoʻllash toʻgʻri emas. Bu qoida inson, odam, kishi, shaxs, kimsa soʻzlariga ham tegishli....

Til – oʻzagimizning, oʻzligimizning, oʻziga bekligimizning bosh belgisi

Matbuot, madaniyat va adabiyotimizning oqsoqollari, arboblari – barcha jonkuyarlariga, xususan, Ozod Sharafiddinov, Odil Yoqubov, Ismoil Sulaymon, Maqsud Qoriyev, Azimjon Hojiyev, Shoahmad Shoabdurahmonov, Baxtiyor Nazarov,...

Qimmatli lugʻat

Sharqda qadimdan lugʻat va qomuslarga eʼtibor katta boʻlgan, deb yozgan edi taniqli olim, filologiya fanlari doktori, professor Najmiddin Komilov isteʼdodli tadqiqotchi olim Baxtiyor Omon...

Tilimiz tilsimi

Inson taqdiridan qiziq taqdir bormikan? Yoʻq, deydi shoshqaloq odam. Men ham shunday derdim qogʻoz-qalamdan yiroq paytlarim. Sal oʻtib – qogʻoz qoralab, Soʻz deb atalmish...

Ona tilimizning tiniq tiynati

Odam bolasining inson maqomida ulugʻlanib, eʼtibor-u ehtiromga musharraf boʻlishi ona Vatan, ota-ona kabi muqaddas tushunchalar qatorida eʼzozlanadigan ona tili deb atalmish muhtaram neʼmat bilan...

Ilk va oʻrta asrlar turkiy tildagi rasmiy vasiqalar

Oʻzbek tili rasmiy uslubining ildizlari uzoq oʻtmishga ega. Bu teran ildizlar turkiy davlatchilik tarixi bilan uzviy bogʻliq; hujjatchilik ishi – davlatchilik tarixi bilan izma-iz...

Ibrat olamizmi yo oʻrnak?

Koʻpincha ibrat va oʻrnak soʻzlarini bir-birining oʻrnida bemalol qoʻllab ketaveramiz. Aslida, ularning nozik maʼno farqlari bor. Maʼlumot izlab, “Izohli lugʻat”ga qaradim. Lekin unda ham...

“Oʻtarchi” – “vaqtincha yashovchi”(mi?)

Oʻtarchi asli etnonimdir. Bu soʻz urugʻ nomi boʻlib, keyinchalik shu urugʻlar yashaydigan joy nomi, yaʼni toponimlarning bir shakliga (etnotoponimga) aylangan. Oʻtarchi urugʻ nomi sifatida...

Sharondozning toʻbichoq soʻzi

Gohida shahardan olis ovul va qishloqlarda koʻzga ilinadigan, eʼtiborimizni tortadigan biror jihat yoʻqdek koʻrinadi. Aslida, ana shunday manzillarda yashovchi yurtdoshlarimizning lugʻat boyligi kishini hayratlantirdi. Bekorga...

-ni va -ning qanday farqlanadi?

Soʻz bilan ishlagan, kitob koʻrgan kishilar yaxshi biladi, baʼzi hollarda -ni va -ning qoʻshimchalari xato qoʻllanadi. Bunday xatolardan xoli boʻlish uchun soddagina bir qoidani...

Olot tumani shevasiga oid soʻzlar

Bu galgi soʻzlar Buxoroning Olot tumani shevasidan tanlandi. Olot Turkmaniston Respublikasi va Xorazm viloyati bilan chegaradosh. Shu bois aholisi asosan oʻgʻuz lahjasiga yaqin tilda...

Yili va yilda

Voqea-hodisaning tarixi boʻladi. Tarixning muhim jihatlaridan biri – sanalardir. Yillarni ifodalashda “yili” va “yilda” soʻzlari qoʻllanadi. Masalan, 2019 yili yoki 2019 yilda. Men koʻpincha 2019...

Qatagʻon

Tilimizda qattiq soʻziga asos boʻlgan qat oʻzagi bor. Qatqaloq desak qat, qotgan loy desak qot boʻladi. Bu oʻzakning yana bir maʼnosi qavat. Qat-qat, qatlam,...

Tilim, onamning tili!..

Baʼzida til kambagʻallashib boryapti, degan gap quloqqa chalinib qoladi. Shunday paytlarda, nahotki, butun bir xalqni xalq, millatni millat qilib turgan ona tilimiz kambagʻallashayotgan boʻlsa,...

Barkamol soddalik

Odatda shoirlar mahorat pillapoyalaridan yuksalib, avval soddalikdan murakkablikka, soʻng murakkablikdan yana soddalikka qarab boradilar. Lekin bu orqaga qaytish emas. Ikki soddalik oʻrtasida yer bilan...

Zominning koʻrkam soʻzlari

Xaritaga qarasangiz, Samarqand va Fargʻona orasida tizma togʻlar uzalib yotibdi. Shimoli adoqsiz dasht... Xuddiki ulkan ummonda toʻlqinlar shu devor-togʻlarga kelib urilib, yana ortga qaytadigandek...

Haftaning mashhur sahifalari

Xato haqida xabar

Muharrirga joʻnatiladigan matn: