Худо ва йиғи

0
25
марта кўрилган.

Менинг ҳикоям

 

Мен, Ёмғир ва Худо

2004–2010 йиллар

Болалигимда Худо-Худо деган ўз ўйиним бўларди. Бунда ишим юришмаса, Худодан аразлардим, омадим келиши билан яна ярашиб олардим. Бу менга шунчалар завқ берардики! У билан ўйнаш менга жудаям ёқарди. Илк бор Ундан қаттиқ ранжиганимни яхши эслайман: 5-синфда ўқиб юрган кезларим нима учун ҳамма ота-онаси билан яшайди-ю, мен бобо бувимникида яшайман, деган савол билан Унга мурожаат қилиб, жавоб оломадим.

Кейин мени меҳрибонлик уйидан асраб олишган бўлса-чи деган хаёлда катта танаффус пайти ўқитувчилар хонасидан табелимни ўғирладим(ўғрилик ёмон, бу саволимга жавоб бермагани учун Унга жазо эди гўё) ва ота-онасининг исми деган жойида узоқда яшаб, ҳар замонда хабар олиб турадиган онамнинг исмига ва нотаниш эркак исмига кўзим тушди. Уйга келиб момамдан бунинг жавобини сўрадим. Момам мендан бундай гапни кутмаган шекилли, аввалига бир сўз демай қотиб қолди, кейин узоқ йиғлади, жудаям кўп йиғлади. Мени бағрига босиб йиғлади ва кўчамизнинг бошида турадиган одам отам эканини, онам билан туғилмасимданоқ йўллари айро тушганини ва мен шу ерда қолиб, онам бошқага турмушга чиқиб кетгани аниқ бўлди. Мен ўн икки ёшда эдим. Мен озгина йиғладим. Кейин дўстим-Худо билан апоқ-чапоқ бўлиб кетганим мурғак қалбимнинг эзилишига йўл қўймади. Ҳар ҳолда энди кимнинг боласи эканим аниқ эди.

Мен отам билан юзма-юз бўлиш режаларини туза бошладим ва бир куни бу бўлди. Мактабдан қайтишимда у киши хотини билан бозордан қайтаётган экан. Қаттиқ ёмғир ёғаётган эди. Орқаларидан қолмай келавердим. Кўзларимга қараса, чиройли табассум қиламан ва шу билан мени яхши кўриб қолади, деган тасаввур мавжуд эди менда. Кўчамиз бошигача келдим. Лекин қарамади. Бир бора бўлсаям ортига ўгирилмади. Уйига кириб кетгунча турдим. Йўқ, қарамади.

Катта кўчада мен, Ёмғир ва Худо қолиб кетдик. Шу билан ҳаммаси ўзгарди. Ҳаммаси тугади. Ҳаммаси бошланди. Ўшанда мурғак юрагимда илк бора оғриқ сезганман. Кейин бу оғриқлар кўпайди ва Худо билан ҳам энди ўйнамай қўйдим. Юрагим тез-тез санчиб қўядиган бўлди, кейин оёқларимдан мадор кета бошлади. Ҳар қадамда шамоллар мени таъқиб этарди. Назаримда, ундан аразлаганимни билиб, ўзини танитмаслик учун шамол шаклида ортимдан сўзсиз эргашарди Худо.

Менинг аразларим беозор эди. Ҳеч ким билмасди оғриқларимни. Фақат ўзим… дунёнинг чалкаш чизиқларида мувозанатимни қандай сақлай олишим ҳақида кўп ўйлардим. Мактабни битириб, коллежга кирдиму кўп вақт ўтмай бутунлай ётиб қолдим. Тошкент қайтарди, Самарқандда жоним омон қолди. Тўрт марта мураккаб жарроҳлик операциясини бошимдан ўтказдим. Сочимни олиб ташлашди. Биринчи операциядан кейин уйғонсам, бошимнинг терисини тешиб, икки чаккамдан темир билан тош осиб қўйишган экан, икки оёғимнинг икки четига ҳам тош осишибди. Фаррошлар эҳтиётсизлик қилиб, осилиб турган тошга тегиб кетишса, миямнинг ичида қолиб кетардим. Шу зайл ўн уч кун турдим. Момам ва холамлар алмашиб қарашди.

Бандасининг бошини фалакнинг тошидан ҳам мустаҳкам қилиб яратган экан Худо. Бошим узилиб тушади деб ўйлардим. Ҳеч нарса қилмади. Учинчисида клиник ўлим қайд этилган менда ва ўшанда бир лаҳзага жаннатга тушиб қолдим(шекилли). Ўқишимни давом эттириш учун руҳсат олдим. Оёқларим енгил, ҳеч қандай оғриқларсиз, хотиржамлик ва қувонч билан ўқув биноси томон югурдим. Икки-учта қизлар билан танишдим. Улар мени синфхонага эмас, боққа олиб боришди. Кираверишда йигитлар мен томон ҳайрон боқишди. Янги келган бу, деди ёнимдаги қиз. Кейин ҳамма боғнинг ўртасида осмонга илиниб турган толаларга осилиб олишди. Шундай ингичка толалар қандай қилиб бир одамни кўтариб турганига ақлим етмасди. Шошилганча ўз толамни қидира бошладим. Аммо ҳаммаси банд эди. Қизларга ялиндим, ҳеч ким бермади. Янги қиз, сенинг арғимчоғинг йўқ, энди ўқиёлмайсан бизда, деди йигитлардан бири. Йиғламоқчи бўламан, томоғимда қаттиқ оғриқ пайдо бўлади фақат. Кейин яна нималардир бўлди, яхши эслай олмайман. Аммо уйғонганимда билдимки, мен яна ўша оғриқлар, раҳмдил қиёфалар ичида эдим.

“Ҳалиям кислородни вақтида топдик!” деди кимдир. “Нимага топасан? Шундай чиройли ҳаётдан мени тортиб олдинг. Ўйнаб-кулиб ўқиб юрмоқчийдим, оғриқларсиз яшамоқчийдим, кислородга бало бормиди?!” дедим аламли. Аммо овозим чиқмас, қўлларимни қимирлатишга-да мадорим етмасди.

 

Тушларим

Худо билан аразлашганимдан буён ҳар куни тушлар кўраман. Уларнинг аксарияти қоронғу. Деярли барчасида катта-катта тошлар эгаллаб олган узун йўллар, нурсиз лой кўчалар, сирпаниб, мувозанатимни тутолмаётганим, зиналардан чиқишга қийналаётганим тасвирланади. Аммо ҳаммасида юраман. Бир куни кичкина холам билан бозор айланишга бордим ва чиройли кийимлар харид қилдим. Қайтар чоғимизда қаердандир момам ва бувам пайдо бўлди. Бувам мени кўтариб машинага ўтказмоқчи бўлди. Бува, мени қўйиб юборинг, ўзим юроламанку, деб қўрқиб уйғониб кетдим. Қарасам, ўша холам хонамни супураётган экан. “Турдингми, ёнбош қилиб қўяйинми?”-дедилар холам ниҳоятда сокин овозда. Юриш тугул, мустақил ўтириш тугул, ёнбошга ағдарила олмаслигим ёдимга тушиб кетди. Индамадим. Мен тушлар ичида йўқолиб кетишни шунчалар истадимки!

Кейинги куни қўшнимизникидаги қандайдир маросимда қатнашаётган эканман. Яхши юрибман, ҳамма оғриқларим унутилган. Тўсатдан қачондир операция бўлиб юролмай қолганим ёдимга тушиб кетди. Тушларимда юрганларим хаёлимдан ўтди. Чўнтагимдаги телефонга қарадим-у, қўшни қиз – Зуҳранинг олдига чопиб бордим.

– Зуҳра, мени суратга ол, тез бўл! – дедим ҳовлиқиб.

– Нега? – деди ажабланиб. – Расмга тушиб нима қиласан. Юр, ундан кўра, дарёга борамиз, – деди хотиржам.

– Зуҳражон¸ мени расмга олмасанг бўлмайди, шу туришимда расмга ол. Жуда кўп тушлар кўряпман. Юролмасмишман, Зуҳра. Ишонгим келмайди. Юриб турган одам ҳам юролмай қоладими ахир? Мана, менга қара, ҳозир ўнггимми бу, мана қўлларим, мана оёқларим, демак, ўнггим. Соғ юрибман. Ма, телефонимга расм тушиб олай, – дедим йиғлаб.

– Жинни бўлдингми, юрибсанку, тушга нималар кирмайди дейсан. Расмни нима қиласан ўзи? – деди Зуҳра аччиқланиб.

– Биласанми, ҳозир жуда бахтиёрман. Лекин шу қувончим ҳам туш бўлиши мумкин, қўрқяпман, Зуҳражон. Нима қилай, бу тушлар мени адо қиляпти. Юрагимни олдириб қўйдим шу тушларга. Шу ерда қолишни истайман. Шу зайлда қолмоқчиман. Шу ҳолимча яшамоқчиман. Мени бағрингга бос, маҳкам қучоқла, қўйиб юборма, ёмон тушларнинг мени тортиб олишига йўл қўйма. Қўрқяпман. Мабодо… Агар сен ҳозир мени расмга туширсанг ва мабодо бу туш бўлса ҳам, шу телефонимни тушимдан олиб ўтаман ва мени даволай олмаган дўхтирларга кўрсатаман, кейин даволаб, тузатишади, – дедим.

Лекин бу туш эмаслигидан кўнглим хотиржам эди. Зуҳра мени суратга олди. Зудлик билан қафасидан озод бўлган қушдай телефонни маҳкам қучоқлаб олдим. Атрофимдаги минглаб нигоҳлардан яширдим. Шу алфоз қанча вақт турдим билмайман, уйғонганимда қўлларим бўм-бўш эди. Ўзимни пайпаслаб, телефонни узоқ қидирдим, аммо топа олмадим.

2011 йил

 

***

Танамда жароҳатлар ниҳоятда кўп. Беш ойдан бери мунтазам, кунига икки маҳал музлаб иситма қиламан, қалтироқ суяк-суякларимгача етиб боради. Охирги кунларда иситма туширувчи укол ҳам таъсир қилмай қолди. Ўтирғизиб қўйишса, кўнглим беҳузур бўлади, бошим айланади. Охири бўлмади, тоғам яна шифохонага олиб борди. Қонимга инфексия тушиб кетибди. Қонимни алмаштиришди. Аммо иситмам тушай демайди. Шифохонага келганимнинг тўртинчи ойларида сал-пал аҳволим ўнглангандек бўлди. Эрталаб шифокор битта укол қилиб кетади ва куни бўйи кайфиятим яхши бўлади. Бу уколдан беш кун олдим, олтинчи куни якшанба эди, шифокор бироз кечикди. Аҳволим тўсатдан оғирлашди. Яна иссиғим кўтарилди, ҳеч қандай укол таъсир қилмади. Қалтироқларим ортиб кетаверди. Ўн дақиқалардан сўнг, шифокорим ҳовлиқиб кириб келди ва ўша уколини қилди. “Йўлда ушланиб қолдим” деди. Бирпасда тинчидим. Жуда енгил бўлдим. Аммо кўнглимга бир ҳавотир оралади. Бу қанақа укол ўзи? Нега менга шундан бўлак бошқа ҳеч нарса таъсир қилмаяпти? Унга ўрганиб қолсам нима бўлади? Эртасига барвақт турдим ва ўзимни синадим. Шифокор келгунча оз-моз безовталандим. Укол ўз вақтида келди.

– Тўхтанг, бу қанақа укол ўзи, номи нима? – дедим.

Шифокор талмовсиради.

– Тинчланинг, бу қўрқинчли эмас, ҳозир аҳволингиз ниҳоятда оғир. Фақат шу уколгина сизни тинлантиряпти. Буни биз энг сўнгги чора сифатида қўллаймиз. Бу гармон, наркотикнинг бир тури деса ҳам бўлади, – деди.

Жаҳлим чиқиб кетди. Ўз ҳаётим учун ўзим масъулман, олмайман гармонингизни, деб қатъий туриб олдим. Оғриқларга чидайман, десангиз, майли, деб чиқиб кетди шифокор. Жуда қаттиқ оғридим. Одамнинг жони битта шпритснинг ичига бемалол сиғади-я! Мендан ҳам момам азобда. Қўрқманг, дейман, шу уколга ўрганиб қолсам бундан баттар бўламан, дейман. Момам барибир қўрқаверади. Ғужанак бўлиб қоламан, оёқ қўлим қалтирайди. Аммо эртам учун чидашим керак. Узоғи билан уч кун қийналдим. Худога шукр, ҳаммаси ўтиб кетди. Шу шифохонада момам билан янги йилни ҳам, наврўзни ҳам ўтказдик. Тўққиз ойдан кейин уйга қайтдик. Жароҳатларим ўн етти ойда битди.

2012 йил

 

***

Бироз ўтириб қолдим. Уйда зерикяпман. Бирор юмуш билан овунмасам бўлмайди. Мактабда ўқиб юрган кезларим у бу нима қоралардим. Шуни давом эттираман. Жуда кўп нарса ёзяпман. Айниқса, насрда. Шеърга хафсалам йўқ. Аммо юрагимда жуда катта вулқон отилишга тайёрланаётгандек ҳис қиламан ўзимни. Китобларим чоп этилганини, унга катта-катта шоирлар юқори баҳо берганини тушларимда эшитаман. Яна мен ҳақимда жудаям кўп мақолалар ёзилаётганини ҳис этаман. Ҳаммаси шеърларим ҳақида. Яна ўйлайман, мен шеър ёза олмаётган бўлсам, бу тушлар ҳам шунчаки хом-хаёл. Аммо кўнглимга келганларини умид билан қоғозга тушириб қўйдим. Бир нечта газетага юбордим, 2-3 таси чоп этилди. Бувам ҳар ҳафта “Бекажон” олиб келади. Ҳамма саҳифасини ўқиб чиқаман ва фикрларимни ёзиб, ҳар ҳафта мактуб юбораман. Кўпи чоп этилди. Лекин шеърларимни ҳеч чиқаришмаяпти. Аммо бир кун чиқаришади, ўзимдан сўраб олишади. Кўнглим тўқ. Демак, яшаса бўлади.

2013 йил

 

***

Ижодни севиб қолдим. Тинимсиз ёзаман. Уйимизга вилоятимиз газетасидан мухбирлар келишди. Ҳатто ташаккурнома ҳам беришди. Мен бир ҳафтада иккита ижодий ишим билан тинимсиз газетада чиқиш қиламан. “Бекажон” газетасида уч-тўртта шеърларим чиқди. Ҳатто тадбирларига ҳам таклиф этишди. Ҳеч кўчага чиқмас эдим. Ҳамма устимдан кулаётгандек туюларди.

Кўзимни чирт юмдиму, Самарқандга бордим. Довдираб иккита шеър ўқидим. Бундай даврада биринчи бўлишим эди. Кимга қандай муомала қилишни ҳам билмадим. Шоира Хосият Бобомуродова китобларига дастхат ёзиб, қўлимга бердилар. Катта шоира бўласан, дедилар. Кулгим келди. Мен сизларга ўхшаб, катта давраларга боролмайман, катта йиғинларга қатнашолмайман, зиналардан чиқолмайман, шунинг учун орзуда ҳам меъёрни унутмаслик керак, дегим келди. “Бекажон” газетаси шеърларимни сўради. Китоб қилар эмиш. Менинг пулим бўлмаса. Индамай бердим. Бир неча ойдан сўнг, “Ҳовучдаги юрак” номли илк китобим қўлимда бўлди. Хосият Бобомуродова жуда чиройли сўз боши ёзибдилар. Бир ҳафтадан сўнг, “Бекажон”да устоз ёзувчи Тоҳир Малик сўзлари билан бир туркум шеърларим босилиб чиқди. Момамлар ҳам хурсанд. Ҳеч бўлмаса, ижодий ютуқларим кўпаймоқда.

2014 йил

 

***

Ижодкор дўстларим кўпайгандан кўпайган. Туманимиз ёшлари ҳоким қабулига кириб, мени даволатиш ва оёққа турғазиш ҳақида мурожаат қилганлари ҳақида эшитиб қолдим. Тошкентда бепул даволанишим учун қўлимга ордер беришди. Аввалига бормайман, дедим. Момам қўймади, шуларнинг меҳнати зое кетмасин, бир ҳаво алмаштириб келасан, деди.

Бордим. Мени гоҳ у шифохонага юборишади, гоҳида бу. Охири Республика нейрохирургия марказида тўхтадик. Шифокор барча текширувлардан ўтказди. Шунақасиям бўладими, оёқларинг соғломку, нега юролмаяпсан, деди. Ҳайрон бўлдим. Эртасига яна битта аппаратга солди. Уч-тўртта врач биргалашиб текширишди. Момам ташқарида эди.

Шифокор жуда ҳиссиз экан. Олдимга келиб ўтирди-да, кўп операция бўлганинг натижасида орқа миянгда киста пайдо бўлибди, дейди. Ўзбекистонда олиб бўлмас экан. Микроскоплари йўқ эмиш. Киста ниҳоятда орқа миянинг ичкарисида эмиш. Шу туришда юраверсам, ҳеч нарса қилмайдими, десам, кўзларимга қараб, қилади, аввал қўлингнинг ҳаракатини чеклайди, кейин кўриш фаолиятингга таъсир қилади, охири ўлим билан тугайди, дейди. Нима дейишни билмадим. Эндигина яшамоқчийдим-а?!.

Ҳамшира мени залга, момамнинг олдига олиб чиқди. Момам кўп савол берди, қулоғим эшитиб эшитмай қолди. Фақат йиғладим. Чорасизман. Нарироқда бувам турарди, ёнимда момам. Шундай ожиз ва вайрон туриб қолдим. Уйга келиб, ўйладим, хўш, касалимнинг охири ўлим билан тугар экан, ҳаётимнинг ҳам охири ўлимку. Майли, нима бўлса бўлар, ёзаверайчи. Алам билан, изтироб билан жуда кўп шеърлар ёздим. Битта ҳомий топилиб, иккинчи “Уфққа йўл” китобим ҳам чоп этилди. Ҳеч хурсанд бўлгим йўқ. Хаёлимда шу китобимни ўқиб, мени хотирлаб, кимларнингдир йиғлаб ўтиргани пайдо бўлаверади.

Туманимизда бир танлов ўтказиладиган бўлди. Уйда сиқилиб қолдим. Бувамга айтгандим, олиб борди, қатнашиб, журналистика йўналишида 1-ўринни олдим. Газетада чиққан ҳамма ишларимни йиғиб, тўпладиму, бироз вақтдан танловнинг вилоят босқичига йўл олдим. Ўзим ўқиган китоблар бўйича саволлар тушди, айтишим мумкинки, ҳамма саволга хотиржамлик билан тўғри ва аниқ жавоб бериб, Республика босқичига йўл олдим. Момам йўл узоқ, ўн кун тураркансан, бормайсан, дедилар. Мен бораман, деб қатъий туриб олдим, битта жиянимни олиб йўлга тушдим. Қийналсам, ўзим айтаман, олиб кетасизлар, дедим. Ҳамма ёрдам берди. Қийналмадим. Республикада ҳам ғолиб бўлдим.

Энди шеър ёзиш жараёним умуман ўзгариб кетди. Ҳуув ўша ичимга кирган қалтироқлар ташқарига шеър бўлиб чиқар эди. Кўзларимдан чиқар эди. Мен ловуллаб ёздим, девонадай йиғлаб ёздим, мажнун шамолларга соврилиб ёздим, гоҳо тупроқдайин ҳокисор, гоҳида осмондан-да юксалиб ёздим. Шу шеърларни ўқиётсам, қалтироқлар овозимга ҳам қалқиб чиқадиган бўлди. Маст бўлдим, кўнглимнинг ичида сарсон бўлдим. Ёздиму, нима деб ёзаётганимни билмай ёздим.

2015 йил

 

***

Қолганини ёзгим келмайди. Худо умр берса, 50-60 ёшларимда ҳаммаси ҳақида батафсил ёзарман. Балки уни китоб ҳам қиларман. Ҳаммани кечирдим, ҳеч кимдан аразим йўқ. Дардлар ҳам табаррук, дардлар ҳам жоиз. Ўн олти йил югурдим, етти йилдан бери йиқилиб турибман. Нега мана шу ўн олтим еттимдан енгилроқ, еттимдан саёзроқ? Еттининг тошлари ўн олтининг тошлари олдида бунчалар оғир!

Нима бўлса ҳам Худойимнинг тарозиси тўғри ишлайди. Худойимнинг шу дардлари мени кучли қилди, иродали қилди. Ҳар қандай вазиятга кўниктириб, ҳар қандай ноҳақлик олдида жаҳлимни жиловлай оладиган қилди.

Атрофга қарайман, момам, бувам, тоғам, янгам ва жиянларим, ҳаммаси атрофимда гирдикапалак. Мана бу янгам, бировнинг боласи, мен унга кимман, неча йилдан бери момам билан ёнма-ён менга қарайди, нега у онамдан ҳам меҳрибон? Момамнику ҳар кун ўйлайман. Жиянларим ўз опасидек кўради мени, уйга меҳмонларим келишса, югуриб хизмат қилишади, бирор марта бўлса-да малол олганларини эслолмайман.

Мен ўзи кимман? Яқинда бир психолог билан гаплашиб қолдим. Мен унга тушкунликка тушмаслигимни исботламоқчи бўлдим. Лекин унинг гапларидан англадимки, мен тушкунликнинг энг тубига етиб бўлибман. Энди пастга йўл йўқ. Энди йўл фақат юқорига, деди психолог.

Юқорига қарасам, на заминни кўраман, на дунёни, на осмонни. Фақат Худо ва йиғи, Худо ва йиғи… теграмда чарх айланади, бошим айланади, кўзим тинади, юрагим беҳузур бўлади. “Мени тортиб ол” дейман Худога. Тоқатсизланаман. Безовталанаман. “Мен кўрсатган йўлдан келавер” дейди. Йиғининг елкасига бошимни қўяман. Ҳузурланаман.

Кўп ўйлайман, ҳаёт йўлларида нега бунча кўп довдирадим? Ортимга қараб, саволларимга жавоб топгандек ҳам бўламан.

Мактабга жуда катта меҳр, чексиз иштиёқ билан чиққанман. Алифбени барча синфдошларимдан олдин ўрганиб олдим, ҳарфларни тушимда ҳам такрорлаб чиқардим. Иккинчи чоракдан сўнг, дарсларни зўр ўзлаштирганим сабаб, устозимиз “Китобим-офтобим” номли китоб бердилар. Суратларига шунчалик маҳлиё бўлдимки! Ҳаётимни ҳам шу китобларда тасвирлангандек ўтказишга уринардим. Китобий сўзлар ёд бўлиб кетганди. Фақат оилавий суратларида ота-онамни кўра олмасдим, ҳеч нимага ақлим етмасди.

Кейинчалик Одобнома китобим менга йўлбошчи бўлди. Одобли, аққли қиз бўлишга уринардим. Катталарнинг айтганини қилишга ўргандим. Ҳалол бўламан, кейин ҳеч қачон озорланмайман, дердим. Ҳатто ҳозир ҳам китоблар ичида яшайман. Одамлар орасида яшашни истамаганим учун довдираётгандирман балки. Билмасам. Одамларга қарагим келмайди. Қарасам, фақат насиҳат ўқишади. Насиҳатларни ёмон кўраман. Қўшни келин қайнсинглиси билан келишолмай, кетиб қолди. Ажрашишди. У хомиладор эди. Биринчи фарзанд. Яқинда туғилади. Қўшнимиз ўғлини уйлантирмоқчи. Фарзанди туғилгандан кейин онасини турмушга беришади. У чақалоқнинг тақдири нима бўлади? Одамлар кимларгадир маслаҳат бергунча, ўз ҳаётларини тўғри яшасалар яхши бўларди.

Ҳозир ўзимни йиғиб ололмаяпман. Шундай тўзғиб кетганманки! Яхшиям Худо бор. Яхшиям У ёнимда. Ниҳоясиз бахтли кунларимнинг бирида У билан ҳаёт ҳақида тўла-тўкис хулоса айтаман. Айтаман.

 

 

Бахтинисо Маҳмудова

 

1993 йил 31 октябрда Қашқадарё вилоятининг Чироқчи туманида туғилган. “Юрт келажаги – 2015” иқтидорли ёшлар танлови ғолибаси. “Ҳовучдаги юрак”, “Уфққа йўл” номли шеърий тўпламлари нашр этилган. Шеърлари “Хуршид Даврон кутубхонаси” саҳифаларида мунтазам ёритилган. 2019 йилнинг 6 январида Туркияда ўтказилган оғир жарроҳлик амалиётидан 3 кун ўтиб Туркияда оламдан ўтди. Аллоҳ раҳматига олган бўлсин.

 

kh-davron.uz

МУЛОҲАЗА БИЛДИРИШ

Мулоҳаза киритилмади!
Исми шарифингизни киритинг.