Hayo

0
57
marta ko‘rilgan.

Iffat deb nafsimizni gunoh va buzuq ishlardan saqlamoqni aytilur. Bizlarni gunoh va ma’siyatdan saqlaguvchi, harom-harishdan nafsimizni asraguvchi faqat iffatimizdur.

Axloq sohibi, iffat egasi qalbini, vijdonini poklab, tilini yolg‘on, g‘iybat, bo‘hton, moloya’ni kabi yomon so‘zlardan saqlar. Chunki insonga if fatidan ko‘proq til iffati lozimdir.

Boshimizga keladurgan kulfat va zahmatlarning aksari yomon tilimizdan, andozadan ortuq so‘ylaganimizdan kelur.

Hayo deb ishda, so‘zda adabni rioya qilmakni aytilur. Hayo dilni ravshan qiladurgan bir nurdurki, inson har vaqt shul ma’naviy nurning ziyosiga muhtojdur. Shariat buyurmagan, odamlar suymagan ishlarni ishlamak – g‘iybat, hajv, masxara, safsata, so‘kuv kabi odamlarning nafsiga, iffatiga tegadurgan adabsiz so‘zlarni so‘zlamak zo‘r hayosizlikdur. Iffatning pardasi, vijdonning niqobi hayodur.

Shuning uchun har bir harakatimizda, so‘zimizda hayoni qo‘ldan bermaslik lozimdur. Hayo pardasi ila o‘ralmish insonlarning iffat pardasi yirtilmas. Va bu chodir shunday muborakdurki, ancha-muncha sahv-xatolarni berkitub yo‘q qilur.

Ibn Sino hakim: “Insonda doim turadurgan husn va latofat hayo ila iffatdur. Hayosiz yuz jonsiz jasad kabidur”, – demish.

Rasuli akram nabiyyi muhtaram afandimiz: “Alhayo minal imoni” – Hayo imondandur, “Izo lam tastah faasna’ moshi’ta” – Hayo qilmaz esang, istagan ishingni ishla”, – demishlar. Muhiddin: “Insonning suratidagi qizillik sekin-sekin ketar, hayo qizilligi aslo ketmas. Yoshlik husnining qizil rangi hayo ila ziynat-latofatga ega bo‘lur”, – demishlar.

Suqrot hakim: “Xotunlarning eng go‘zali hayo va iffat pardasiga o‘ralganlaridur”, – demish.

 

Hayo nomus, imona dalildur,

Hayosiz doimo xor-u zalildur.

Uyalma ma’rifat hosil qiluvdan,

Maorifsiz kishilar murda dildur.

 

Abdulla AVLONIY

 

“Turkiy Guliston yoxud axloq” kitobidan

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.