O‘lkamiz tarixiga doir qimmatli manba

0
0
marta ko‘rilgan.

Muhammad Tolib ibn Tojiddin Hasanxoja al-Husayniy as-Siddiqiyning fors tilidagi “Matlab ut-tolibin” (“Toliblar matlabi”) asari taxminan 1673 yilda yozib tugatilgan. Jahon manbashunoslik faniga “Matlab ut-tolibin”ning o‘nta qo‘lyozmasi ma’lum bo‘lib, shulardan yettitasi O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti xazinasida, bittasi Rossiyada, bittasi Germaniyada va yana bittasi Tojikistonda saqlanadi. Asar XVI-XVII asrlarda Buxoro xonligining siyosiy, diniy va iqtisodiy hayotida yuqori mavqega ega bo‘lgan mashhur Jo‘ybor shayxlari yoki xojalari xonadonining bir necha avlodi faoliyatiga bag‘ishlangan. Muallif o‘zi ham ushbu xonadonga mansub bo‘lgani tufayli, Jo‘ybor xojalarining hayot tarzi, mol-mulki, muridlari va xizmatkorlari, qurdirgan imoratlari hamda Buxoro xonlari va ba’zi xorijiy o‘lkalar, ayniqsa, Eron va Hindiston hukmdorlari bilan munosabatlari haqida mufassal ma’lumotlar beradi.

Asar muallifi Muhammad Tolib hijriy 1017 (melodiy 1608–1609) yilda tug‘ilgan. Uning otasi Tojiddin Hasanxojaning kutubxonasida turli sohalarga oid ming jilddan ortiq kitoblar saqlangan. Muhammad Tolib, ayniqsa, tarix ilmini chuqur egallagan. “Matlab ut-tolibin”ning qo‘lyozma nusxalari orasida tafovutlar bo‘lgani uchun Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida avvalo asarning asliyat tilidagi ilmiy-tanqidiy matnini yaratishga qaror qilindi. Bu ish institut ilmiy xodimlari tarafidan muvaffaqiyat bilan yakunlandi. Shundan so‘ng mazkur tanqidiy matn asosida asar o‘zbek tiliga to‘la tarjima qilishga kirishildi.

“Matlab ut-tolibin”ning bir nechta boblari tarjimasi “Sharq yulduzi” jurnali o‘quvchilari e’tiboriga havola qilinmoqda. Mazkur boblar muallifning amakilari Abdurahimxoja va Abdixojaga bag‘ishlangan.

 

G‘ulom KARIMIY,

Erkin MIRKOMILOV

 

“Sharq yulduzi” jurnali, 2015–3

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.