Чўлпоннинг “Булоқлар”и

0
63
марта кўрилган.

Бу кун ўзбек адабиётига яна янги бир тўн кийгизилди: Чўлпоннинг “Булоқлар” отлиқ янги бир шеърлар тўплами босилиб чиқди.

Чўлпон ўзбекнинг янги шоиридир. Шунинг учун ўзбек элининг бу кунги руҳи, ҳоли, сезгиси “Булоқлар”да қайнайдир. Ўзбек тили, ўзбек оҳанги “Булоқлар”да сайрайдир, ўқуйдир. Ўзбекнинг руҳий тўлқунлари бунда кўпурадир, кўклар томон учадир, кўтариладир.

“Булоқлар”да ўзбек сезгиси инграйдир, сизлайдир, титрайдир. Шунинг учун бу тўн шундай бир тўндирки, ўзбек руҳидан, жонидан битгандир, унинг баданини асрамоқ, қўрумоқ учун ўз бағрига босқондир.

Ўзбек янги шоирларининг оҳангсиз бўлишини уялмайин сўйлайтурған оғизларга “Булоқлар” туфурадур. Ўзбек адабиётига тил тегдирмакчи бўлған машҳур “нодонлар”ға бу “Булоқлар” куладир.

Шоир “Амалнинг ўлуми” деган парчасида: – шеърий мисра эмас

 

Кўнглимда йиғлаған малаклар кимлар,

Шарқнинг оналари, жувонларими?

Қаршимда эгилган бу жонлар кимлар,

Қуллар ўлкасининг инсонларими? –

 

деб, шу қисқагина парчанинг ўзидагини қанча шеърият, қанча оҳанг уйдирғандир, шу билан бирга юртининг дардини, қулларининг инглаган жонлар бўлишини, кўнглида йиғлаған малакларнинг шарқнинг оналари, жувонларидан иборат эканини қанча очиқ, муассир ва эъжоз билан тасвир этадилар.

Мана иккинчи бандида элининг умидларини эскартиб:

 

Кенг хаёллар учдими кўкка,

Бутун умидларин ёвларми кўмди, –

 

деб, шарқ халқларининг абадий асирликка кирганлигига ишонмағини кўрсатиб, ўзининг “Хаёлида порлаған” шамъининг ўчишиға шубҳалик сўроғ билан айтадир:

 

Мангу тутқинлиққа кирдими ўлка?

Хаёлда порлаған шамъларми сўнди?

 

Яна бошқа бир саҳифасини очдим. Ҳали ўз адабиётининг борлиқ-йўқлиғи шубҳалик бўлғанларнинг “назарияи адабия”ларига, узоқлардан мисолларни англамай олғанларға “олий ҳислар” учун ҳали кўб йиллар мисол бўлишға арзийдирған:

Оч ахир, очғилким, кўксингни:

 

Бир нафас ўзимни унитай,

Унитмоқ бутунлай “ўзлик”ни,

Оҳ, шундан нажотни мен топай,

 

деган, шу парча кўзимга тушди ва кўр виждонларга лаънатлар ўқидим.

60 саҳифага молик бўлған бу асар “Шарқ учун”, “Сезгилар”, “Севги”, “Қора йўллар”, “Қор қўйнида” унвонлари остида бўлимларга айрилған 26 парчадан иборатдир.

Асар чиройлик ва нафис босилған. Ўзбек шоирини бу муваффақияти билан табрик этамиз ва адабиёт суйгувчиларига тақдим қиламиз.

 

В. М. (Вадуд Маҳмуд)

“Туркистон” газетаси, 1923 йил 10 декабрь.

 

“Ижод олами”, 2018–5

МУЛОҲАЗА БИЛДИРИШ

Мулоҳаза киритилмади!
Исми шарифингизни киритинг.