Turg‘un Po‘lat (1928–1974)

0
104
marta ko‘rilgan.

Turg‘un Po‘lat 1928 yilning 20 noyabrida Namangan viloyatining Uychi tumanidagi Mashad qishlog‘ida xizmatchi oilasida tavallud topdi. Biroq bolaligi urush davriga to‘g‘ri kelganidan bor-yo‘g‘i 9–sinfgacha o‘qiy oldi. Hayotning o‘zi ham muallim, ham dorilfunun vazifasini bajardi. Otasi kabi u ham ona qishlog‘i Mashadda hisobchi bo‘lib mehnat faoliyatini boshladi.

Keyinchalik viloyat qishloq xo‘jalik bankida ishni davom ettirdi. Ayni chog‘da “Namangan haqiqati” viloyat gazetasi bilan hamkorlik qilib, ilk she’rlari, publitsistik maqola va fel’yetonlarini chop ettirdi. Porovardida mohir jurnalist va adib sifatida elga tanila bordi. Ayniqsa, uning 50-yillar o‘rtalarida Toshkentga ko‘chib kelishi orzu va istaklarining ro‘yobga chiqishida muhim o‘rin tutdi.

“Adabiyotga bolalikdan havasim zo‘r edi, ‒ deb yozadi u tarjimai holida, ‒ mana shu intilish meni jurnalistika dargohiga olib keldi. Avval Namangan viloyat gazetalarida, so‘ngra hozirgi “O‘zbekiston ovozi” gazetasida, “O‘zbekfilm” kinostudiyasida, O‘zbekiston telegraf agentligida adabiy xodim, bo‘lim mudiri, muharrir, tarjimon lavozimlarida ishladim. “Sharq yulduzi” jurnalida bo‘lim mudiri bo‘ldim. Asosan 1951 yildan beri ocherk, hikoya, fel’yetonlarim bilan gazeta va jurnallar sahifalarida qatnashib kelaman. Ba’zi-ba’zida tarjimonlik ham qilib turaman. V. Ovechkinning “Rayonning ish kunlari” ocherkini, P. Brovkaning “Daryolar tutashganda” romanini, P. Pokrishkinning “Urush osmoni”, A. P. Saburovning “Zafarli bahor” esdaliklarini o‘zbekchaga ag‘darganman. 1971 yilda o‘zimning “Vodiylarni kezganda” ocherkli kitobim bosilib chiqdi”.

Garchi Turg‘un Po‘lat adabiyotning qutlug‘ dargohiga she’riy mashqlari bilan kirib kelgan bo‘lsa-da, asosan, nasr borasida jiddiy shug‘ullanib, “Ayollar isyoni” (1967), “Jig‘ildon qori”, “To‘raxo‘ja” (1970) kabi hajviy hikoyalarini yaratdi. Adib “Hoji hisobchining hikoyalari” turkumi va “Mirrixdan kelgan mehmon” (1973) kitobi bilan adabiy jamoatchilikning e’tiborini qozondi.

Shuningdek, uning “Tabarruk zaminda” (1970), “Xotinboz” (1972) hamda vafotidan keyin nashr qilingan “Yalovbardor” (1986) kabi kitoblari adabiy davralarda yaxshi baho oldi.

Adib “Ichkuyov” (1975) qissasi bilan 70-yillar o‘zbek nasri tarixida qoldi. Zero, “Ichkuyov” 70-yillar o‘zbek nasrida yangi fikr, yangi qarash, hayot haqiqatini ro‘y-rost ko‘rsatish nuqtai nazaridan muhim asar edi. Shu tufayli ham bu asar tez orada ko‘p qismli telefilm bo‘lib, zangori ekranga ko‘chdi. 1979 yilda ana shu film ijodkorlari qatorida adibga ham Respublika Davlat mukofoti berildi.

Mustaqillik yillarida Turg‘un Po‘latning “Ichkuyov” nomli saylanma asarlar to‘plami yangidan nashr etildi va unga adibning tugallanmay qolgan “Odamiy ersang…” nomli romani ham kiritildi.

 

“O‘zbek adiblari” (S. Mirvaliyev, R. Shokirova. Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti, 2016) kitobidan.

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.