Erkin Samandar (1935)

0
245
marta ko‘rilgan.

Shoir, nosir va dramaturg Erkin Samandar 1935 yili Xorazm viloyatining Xonqa tumanidagi Navxos qishlog‘ida dunyoga kelgan. Xorazm davlat pedagogika institutida tahsil olgach (1952–1957), Xorazm viloyati Qo‘shko‘pir tumanidagi Beruniy nomli o‘rta maktabda o‘qituvchi (1957–1958)lik qildi. Shundan so‘ng Urganch tumani “Paxtakorlar ovozi” gazetasining texnik kotibi bo‘ldi. O‘zFA til va adabiyot instituti aspiranti (1967), O‘zbekiston televideniyesi “Yoshlik” studiyasining bosh muharriri (1967–1969), adabiy-dramatik eshittirishlar programmasining bosh muharriri (1975–1977), “Xorazm haqiqati” viloyat gazetasining muharriri bo‘lib ishladi (1977–1990), mas’ul vazifalarda faoliyat ko‘rsatdi.

Erkin Samandar o‘tgan asrning 50-yillarida adabiyot dargohiga kirib kelgan. 1966 yilda “Amu jilolalari” nomli birinchi she’riy to‘plami chiqdi. Shundan keyin “Dunyoning yoshligi” (1968), “Osmon to‘la nur” (1970), “Vafo degan gavhar” (1973), “Mening yigitlik vaqtim” (saylanma, 1979), “Qabul soatlari” (1980), “Sohildagi bolalar” (1982), “Yablonya vo dvore” (Moskva, 1982), “Bahor oqshomlari” (1984), “Shedrost rassveta” (1985), “Sevgi fasllari” (1987), “Bu bog‘ni qaysi bog‘ derlar” (1988), “Yurakka yo‘l” (1990), “Sevgi kitobi” (1996), “Va yana bahor” (2010, qizi Sayyora Samandar bilan hammualliflikda), “Ko‘ngil yoshligi” (2010) jami 17 she’riy majmuasi nashr etildi.

U “Osmonning tosh tulpori”, “Oltin sandiq”, “Qo‘shiq izlab”, “Samarqandni oshiqlar qurgan” kabi dostonlar, 100 dan ortiq qo‘shiqlar mualshlifidir.

Erkin Samandar tarixiy mavzuda yaratilgan “Daryosini yo‘qotgan qirg‘oq” (roman, 1989), “Tangri qudug‘i” (roman, birinchi kitob, 1989), “Quduq tubidan sadolar” (roman, ikkinchi kitob, 1989), “Pahlavon Mahmud Puryoyvaliy” (2000), “Sulton Jaloliddin” (roman, 2007), “Quyun yuzlari yoxud Ogahiy” (roman, 2009), “G‘arb qushlari” (roman, qissa va hikoyalar, 2011) kabi kitoblar muallifi hamdir.

Dramaturg sifatida “Javohir” (musiqali drama, 1984), “Ajdodlar qilichi” (tarixiy drama, 1986), “Jaloliddin Manguberdi” (“Yot hujra”, pyesa, 1988), “Bashorat” (musiqali drama, 1988), “Arabmuhammad” (tarixiy drama, 1992), “Dilda borim” (musiqali komediya, 2012) kabi sahna asarlarini yozdi. “Avaz O‘tar”, “Madraim Sheroziy”, “Uzoq yo‘l hikmatlari”, “Ming otlilar diyori”, “Ogahiy qo‘lini olgan rais”, “Xiva”, “Qum sayli”, “Taqdir yo‘llari” nomli hujjatli-publitsistik filmlar yaratdi, ko‘plab esselar yozdi.

Mazkur asarlarda yaxshi odamlar, go‘zal tabiat, insoniy muhabbat, sevgi va vafo, mehnat va hayot tashvishlari, armonlaru gumonlar, qisqasi chuqur ma’naviyat ildizlarini ochishga intilish seziladi. Erkin Samandar ko‘plab publitsistik asarlar va ocherklarning ham muallifidir. “Daryosini yo‘qotgan qirg‘oq” (1989) romanida tabiat, Orol ekologiyasigina emas, eng muhimi, ma’naviyat ekologiyasi sohasida sodir bo‘layotgan qashshoqlik, fojia va ularning oqibatlarini bartaraf etish, muhabbat bilan qabohat o‘rtasidagi kurash o‘z ifodasini topgan.

Erkin Samandar “O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan jurnalist” (1990) unvoni bilan taqdirlangan.

 

“O‘zbek adiblari” (S. Mirvaliyev, R. Shokirova. Toshkent, G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti, 2016) kitobidan.

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.