Эркин Самандар (1935)

0
540
марта кўрилган.

Шоир, носир ва драматург Эркин Самандар 1935 йили Хоразм вилоятининг Хонқа туманидаги Навхос қишлоғида дунёга келган. Хоразм давлат педагогика институтида таҳсил олгач (1952–1957), Хоразм вилояти Қўшкўпир туманидаги Беруний номли ўрта мактабда ўқитувчи (1957–1958)лик қилди. Шундан сўнг Урганч тумани “Пахтакорлар овози” газетасининг техник котиби бўлди. ЎзФА тил ва адабиёт институти аспиранти (1967), Ўзбекистон телевидениеси “Ёшлик” студиясининг бош муҳаррири (1967–1969), адабий-драматик эшиттиришлар программасининг бош муҳаррири (1975–1977), “Хоразм ҳақиқати” вилоят газетасининг муҳаррири бўлиб ишлади (1977–1990), масъул вазифаларда фаолият кўрсатди.

Эркин Самандар ўтган асрнинг 50-йилларида адабиёт даргоҳига кириб келган. 1966 йилда “Аму жилолалари” номли биринчи шеърий тўплами чиқди. Шундан кейин “Дунёнинг ёшлиги” (1968), “Осмон тўла нур” (1970), “Вафо деган гавҳар” (1973), “Менинг йигитлик вақтим” (сайланма, 1979), “Қабул соатлари” (1980), “Соҳилдаги болалар” (1982), “Яблонья во дворе” (Москва, 1982), “Баҳор оқшомлари” (1984), “Шедрость рассвета” (1985), “Севги фасллари” (1987), “Бу боғни қайси боғ дерлар” (1988), “Юракка йўл” (1990), “Севги китоби” (1996), “Ва яна баҳор” (2010, қизи Сайёра Самандар билан ҳаммуаллифликда), “Кўнгил ёшлиги” (2010) жами 17 шеърий мажмуаси нашр этилди.

У “Осмоннинг тош тулпори”, “Олтин сандиқ”, “Қўшиқ излаб”, “Самарқандни ошиқлар қурган” каби достонлар, 100 дан ортиқ қўшиқлар муалшлифидир.

Эркин Самандар тарихий мавзуда яратилган “Дарёсини йўқотган қирғоқ” (роман, 1989), “Тангри қудуғи” (роман, биринчи китоб, 1989), “Қудуқ тубидан садолар” (роман, иккинчи китоб, 1989), “Паҳлавон Маҳмуд Пурёйвалий” (2000), “Султон Жалолиддин” (роман, 2007), “Қуюн юзлари ёхуд Огаҳий” (роман, 2009), “Ғарб қушлари” (роман, қисса ва ҳикоялар, 2011) каби китоблар муаллифи ҳамдир.

Драматург сифатида “Жавоҳир” (мусиқали драма, 1984), “Аждодлар қиличи” (тарихий драма, 1986), “Жалолиддин Мангуберди” (“Ёт ҳужра”, пьеса, 1988), “Башорат” (мусиқали драма, 1988), “Арабмуҳаммад” (тарихий драма, 1992), “Дилда борим” (мусиқали комедия, 2012) каби саҳна асарларини ёзди. “Аваз Ўтар”, “Мадраим Шерозий”, “Узоқ йўл ҳикматлари”, “Минг отлилар диёри”, “Огаҳий қўлини олган раис”, “Хива”, “Қум сайли”, “Тақдир йўллари” номли ҳужжатли-публицистик фильмлар яратди, кўплаб эсселар ёзди.

Мазкур асарларда яхши одамлар, гўзал табиат, инсоний муҳаббат, севги ва вафо, меҳнат ва ҳаёт ташвишлари, армонлару гумонлар, қисқаси чуқур маънавият илдизларини очишга интилиш сезилади. Эркин Самандар кўплаб публицистик асарлар ва очеркларнинг ҳам муаллифидир. “Дарёсини йўқотган қирғоқ” (1989) романида табиат, Орол экологиясигина эмас, энг муҳими, маънавият экологияси соҳасида содир бўлаётган қашшоқлик, фожиа ва уларнинг оқибатларини бартараф этиш, муҳаббат билан қабоҳат ўртасидаги кураш ўз ифодасини топган.

Эркин Самандар “Ўзбекистонда хизмат кўрсатган журналист” (1990) унвони билан тақдирланган.

 

“Ўзбек адиблари” (С. Мирвалиев, Р. Шокирова. Тошкент, Ғафур Ғулом номидаги адабиёт ва санъат нашриёти, 2016) китобидан.

МУЛОҲАЗА БИЛДИРИШ

Мулоҳаза киритилмади!
Исми шарифингизни киритинг.